Crispr-cas: Een revolutionaire genetische schaar

MMatthijs 2 februari 2024 07:47

Crispr-cas, een nauwkeurige DNA-snijdtechniek, wordt steeds meer gebruikt in zowel de gezondheidszorg als de landbouw. De techniek heeft nu zelfs een erfelijke zwellingziekte bij meerdere patiënten met succes behandeld.

Crispr-cas: een genetische revolutie

Crispr-cas is een baanbrekende techniek die het mogelijk maakt om nauwkeurige aanpassingen te maken in DNA, de blauwdruk van het leven. Dit maakt het mogelijk om genen die ziekten veroorzaken, zoals de erfelijke zwellingziekte, te behandelen. De genetische schaar maakt ook verbeteringen van gewassen mogelijk, bijvoorbeeld om ze beter bestand te maken tegen droogte of meer fruit te laten produceren.

Natuurlijke verdedigingsmechanisme van bacteriën

Wat de techniek zo bijzonder maakt, is dat het niet is uitgevonden maar ontdekt. Bacteriën gebruiken dit oeroude mechanisme al miljarden jaren om virussen uit te schakelen. Ze slaan kleine stukjes virus-DNA op in hun eigen DNA en wanneer ze een overeenkomend stukje DNA tegenkomen, sturen ze een moleculaire schaar om het DNA te vernietigen, waardoor het virus wordt uitgeschakeld.

Jennifer Doudna en Emmanuelle Charpentier, de ontdekkers van de Crispr-cas techniek, werden al snel erkend voor hun bijdrage aan de wetenschap. Ze ontvingen de Nobelprijs voor scheikunde in 2020, slechts acht jaar na hun ontdekking. Dit is uitzonderlijk snel, aangezien de meeste wetenschappers decennia moeten wachten op erkenning voor hun onderzoek. De wereld van de wetenschap was het er echter over eens dat Crispr-cas de erkenning eerder verdiende dan wanneer het daadwerkelijk werd toegekend.

Nieuwe Crispr-varianten en kankertherapie

Het onderzoek naar Crispr-systemen is nog steeds in volle gang en er worden steeds nieuwe varianten ontdekt. Onderzoekers van Wageningen University & Research vonden recentelijk een type Crispr-systeem dat, in plaats van alleen het virus uit te schakelen, ook de cel zelf uitschakelt in een complex proces. Dit mechanisme kan mogelijk worden gebruikt in kankertherapie, waarbij het systeem in tumorcellen wordt ingebouwd om ze zelfdestructief te maken.

Ondanks de revolutionaire mogelijkheden van Crispr-cas, zijn er ook zorgen. Er is angst dat het gebruik van de techniek in mensen ongewenste bijeffecten kan hebben. Daarnaast is er bezorgdheid dat grote bedrijven deze techniek zullen gebruiken om meer macht naar zich toe te trekken. De Europese Unie heeft daarom tot voor kort terughoudendheid getoond bij het toestaan van het gebruik van Crispr-cas, hoewel het beleid inmiddels is verruimd.

Meer artikelen

Lees ook

Hier zijn een aantal interessante artikelen op andere sites uit ons netwerk.